පූජ්ය පඤ්ඤාකාර හිමියන් විසින් රචිත බුදුන් වහන්සේගේ පියසටහන් ඔස්සේ - දින සටහන් පොත - (37- 41 දින)
බුදුන් වහන්සේගේ පිය සටහන් ඔස්සේ
37 දිනය. - 2023 ජනවාරි 16
නැවතත් සාමාවතී බිසව පිළිබඳ පුවතට අවධානය යොමු කරමු. රජතුමා දිනපතා සාමාවතී බිසවට මල් මිලදී ගැනීම සඳහා කාසි අටක් ලබා දුන්නේය. මෙම මුදල මල් මිලදී ගැනීමේ දෛනික රාජකාරිය පැවරුණු ඛුජ්ජුත්තරා නම් සේවිකාවට ලබා දෙන ලදී. දිනක්, සුමන නම් මල්කරුගේ නිවසේදී බුදුරජාණන් වහන්සේ ප්රමුඛ මහා සංඝරත්නය උදෙසා දානමය පින්කමක් පැවැත්විණි. දිවා ආහාරයෙන් පසු ධර්ම ශ්රවණය කිරීම සඳහා මල්කරු ඛුජ්ජුත්තරාට ආරාධනා කළේය. ඛුජ්ජුත්තරා එම ධර්ම දේශනාවට සවන් දුන් අතර, දේශනාව අවසානයේ ඇය නිවන් මඟෙහි පළමු පියවර වන සෝතාපන්න භාවයට පත් වූවාය.
සෝතාපන්න වූ අයෙක් පංචශීලය අකුරටම සුරකියි. මීට පෙර, ඛුජ්ජුත්තරා දිනපතා මල් සඳහා දෙන මුදලින් කාසි හතරක් තමා සන්තකයේ තබා ගත්තද, එදින සිට ඇය එසේ කිරීම නතර කළාය. ඇය කාසි අටේම මල් මිලදී ගත්තාය. වෙනදාට වඩා මල් ප්රමාණයක් දුටු බිසව, "ඛුජ්ජුත්තරා, ඇයි මේ? අද රජතුමා වෙනදාට වඩා දෙගුණයක් මුදල් දුන්නාද?" යි ඇසුවාය. ඛුජ්ජුත්තරා එය ප්රතික්ෂේප කළාය. එවිට මල් ප්රමාණය වැඩි වීමට හේතුව බිසව විමසුවාය. සෝතාපන්න වූවන් කිසිවිටෙකත් මුසාවාදා නොදොඩන බැවින්, ඛුජ්ජුත්තරා සත්යය ප්රකාශ කළාය. තමා මීට පෙර කාසි අටෙන් හතරක් සොරකම් කළ බවත්, අද එය නතර කළ බවත් ඇය පැවසුවාය. එසේ වීමට හේතුව විමසූ විට, ඇය පැවසුවේ මල්කරුගේ නිවසේදී බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ධර්මය ශ්රවණය කිරීමට ලැබුණු බවත්, ඒ තුළින් තමා අධ්යාත්මික පිබිදීමක් ලැබූ බවත්ය. එහි ප්රතිඵලයක් ලෙස ඇය තවදුරටත් පංචශීලය උල්ලංඝනය නොකරන බව පැවසුවාය.
සාමාවතී බිසව කරුණාවන්ත හා ගුණවත් තැනැත්තියකි. ඇය ඛුජ්ජුත්තරාගේ ආකල්ප සහ පෞරුෂයේ වෙනස්කම් පිළිබඳව ගැඹුරින් කල්පනා කළාය. ඛුජ්ජුත්තරා තමා අවබෝධය ලැබූ බවත්, තවදුරටත් සොරකම් නොකරන බවත්, කිසිදු බියක් නොමැතිව සත්යය පවසන බවත් බිසවට වැටහුණි. ඛුජ්ජුත්තරා ලැබූ ඒ ධර්මය නිසැකවම ඉතා උතුම් හා ආශිර්වාදයක් විය යුතු යැයි බිසව නිගමනය කළාය. සාමාවතී බිසව ඛුජ්ජුත්තරාට මෙසේ පැවසුවාය: "සොයුරිය, ඔබ පානය කළ ඒ ධර්ම අමෘතය අපට ද පානය කිරීමට සලස්වන්න." ඛුජ්ජුත්තරා ධර්ම දේශකයෙකු හිඳිනා අසුනක හිඳ බුද්ධ දේශනාව ඉතා පැහැදිලිව විස්තර කළාය. ඒ දේශනාව ඇසීමෙන් සාමාවතී බිසව සහ ඇයගේ පන්සියයක් පරිවාර ස්ත්රීහු සෝතාපන්න ඵලයට පත් වූහ.
එදින සිට ඛුජ්ජුත්තරා මවකගේ තත්ත්වයටත්, ප්රඥාවන්ත ධර්ම දේශිකාවකගේ තත්ත්වයටත් උසස් කරන ලද අතර බුදුරජාණන් වහන්සේගේ දේශනා ශ්රවණය කිරීමට ඇයට අවසර ලැබුණි. සෑම දේශනාවකටම පසු ඇය මාලිගයට පැමිණ තමා ඇසූ ධර්මය සැමට නැවත දේශනා කළාය. මේ අයුරින් ඛුජ්ජුත්තරා ධර්මයෙන් පෝෂණය වූවාය. පසුව බුදුරජාණන් වහන්සේ ඇයව උපාසිකාවන් අතර ධර්මධර භාවයෙන් සහ ධර්ම දේශනා කිරීමෙන් අග්රස්ථානයෙහි තබා වදාළ සේක.
මේ අතර, මාගන්දියා සිය සේවකයින්ට මුදල් දී බුදුරජාණන් වහන්සේට නින්දා අපහාස කර නගරයෙන් පලවා හරින ලෙස නියෝග කළාය. බුදුන් වහන්සේ කෙරෙහි ශ්රද්ධාවක් නොමැති පිරිස් මාගන්දියාගේ ඉල්ලීම ඉටු කළහ. බුදුරජාණන් වහන්සේ සහ මහා සංඝරත්නය නගරයට වැඩම කරන විට, මෙම පිරිස උන්වහන්සේ පසුපස හඹා යමින් විවිධ අපහාස කළහ. "නුඹ සොරෙක්, නුඹ අඥානයෙක්, නුඹ බූරුවෙක්, නුඹ හරකෙක්, නුඹ සතෙක්, නුඹ නිරයට යනු ඇත" ආදී වශයෙන් ඔවුහු අසභ්ය ලෙස බැණ වැදුණහ. මෙවැනි ක්රියා සැබවින්ම භයානකය. වැරදි මාවතට යොමු වූ පසු මිනිසුන්ගේ අකුසල කර්ම බෙහෙවින් වැඩි වේ. මෙම මිනිසුන් තමන්ගේම ක්රියාවන්ගෙන් අකුසල් රැස් කර ගත්හ.
මෙම අපහාස කිහිප වරක් ඇසීමෙන් පසු ආනන්ද හිමියෝ බුදුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ: "ස්වාමීනි, මේ නගරය ශිෂ්ට සම්පන්න නොවන මිනිසුන්ගෙන් පිරී ඇත. ඔවුන් කිසිදු සාධාරණ හේතුවක් නොමැතිව අපට අපහාස කරති. අපි වෙනත් ස්ථානයකට යමු." එවිට බුදුන් වහන්සේ මෙසේ ඇසූහ, "ආනන්ද, අප යන වෙනත් ස්ථානයකදීත් මිනිසුන් මෙලෙස අපහාස කළහොත් අප කුමක් කරමුද?" ආනන්ද හිමියෝ පිළිතුරු දෙමින්, "එවිට ස්වාමීනි, අපි තවත් තැනකට යමු" යි පැවසූහ.
එවිට බුදුරජාණන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක: "ආනන්ද, අපට අපහාස කරන විට වෙනත් තැනකට යාම සුදුසු නැත. යම් ගැටලුවක් හෝ ආරවුලක් ඇති වූ තැනම එය විසඳා ගත යුතුය. එය විසඳීමෙන් පසුව පමණක් අප වෙනත් ස්ථානයකට යා යුතුය." දුෂ්ට මිනිසුන්ගේ රළු වදන් ඉවසීමට අපට ධෛර්යය තිබිය යුතුය. උන්වහන්සේ මෙම ගාථාව දේශනා කළ සේක:
අහං නාගෝව සංගාමේ,
චාපතෝ පතිතං සරං;
අතිවාක්යං තිතික්ඛිස්සං,
දුස්සීලෝ හි බහුජ්ජනෝ. (ධම්මපදය 320)
"යුධ පිටියට පිවිසි ඇතු පිට දසතින් එල්ල වන ඊතල ඉවසන්නාක් මෙන්, තථාගතයන් වහන්සේ ද සියලු නින්දා අපහාස මැසිවිලි නැතිව ඉවසති. බොහෝ මිනිසුන් අකුසල් කිරීමට, අකුසල් කතා කිරීමට සහ රළු වීමට කැමතිය."
බොහෝ දෙනෙකුට තමන්ගේ ක්රියාවන් සහ වචන පාලනය කරගත නොහැකි අතර, බොහෝ අය රළු ය. එවැනි මිනිසුන් අතර ජීවත් විය හැක්කේ ඔවුන්ගේ නොමනා හැසිරීම් ඉවසීමෙන් පමණි. බුදුන් වහන්සේ ආනන්ද හිමියන්ට තවදුරටත් මෙසේ වදාළ සේක: "ආනන්ද, කණගාටු නොවන්න, ඔවුන්ගේ මෙම අපහාස පවතින්නේ දින හතක් පමණි. අටවන දිනය වන විට තත්ත්වය සමනය වී සාමය උදා වනු ඇත." සැබවින්ම උන්වහන්සේ වදාළ පරිදිම සිදු වූ අතර දින හතකට පසු අපහාස නතර විය. බුදුන් වහන්සේට එරෙහිව සිදුවූ සෑම අපහාසයක්ම අවසන් වූයේ එලෙසිනි. ඒ නිසාම ශ්රී ලංකාවේ මෙන්ම මියන්මාරයේ ද "බැනුම් දින හතයි, පසසනු දින හතයි" යන කියමනක් පවතී.
බුදුන් වහන්සේගේ පියසටහන් ඔස්සේ - දිනපොත (38 - 41 දින) 2023 ජනවාරි 17-20 දක්වා
ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේගේ නවවන වස් කාලය අවසානයත් දසවන වස් කාලය ආරම්භයත් අතර කාලසීමාව තුළ කොසඹෑ නුවර ඝෝෂිතාරාමයේදී මෙවැනි සිදුවීමක් සිදු විය:
විනය පිළිබඳ ප්රවීණත්වයක් ඇති විනයධර භික්ෂූන් කණ්ඩායමක් සහ ධර්මය පිළිබඳ ප්රවීණත්වයක් ඇති ධර්මධර භික්ෂූන් කණ්ඩායමක් ඉතා සුළු කරුණක් මුල් කරගෙන එකිනෙකා සමඟ වාද විවාද කර ගත්හ:
විනයධර භික්ෂුවක් වැසිකිළියෙන් පිටතට පැමිණියේ භාජනයක සෝදන ජලය ස්වල්පයක් ඉතිරි කරමිනි.
ධර්මධර භික්ෂුවක් වැසිකිළියට ඇතුළු වූ විට භාජනයේ ඉතිරිව තිබූ ජලය දුටුවේය.
මෙවැනි සුළු වැරදි වැටහීමක් කොසඹෑ නුවර භික්ෂූන් වහන්සේලා අතර විශාල බෙදීමක් ඇති කිරීමට හේතු වූ අතර, ඔවුහු සංඝික කටයුතුවලදී එකිනෙකාට සහයෝගය දැක්වීම ප්රතික්ෂේප කළහ.
මෙම ආරවුල හඳුනාගත් බුදුරජාණන් වහන්සේ, වාද විවාදවලින් වැළකී, වැරදි නිවැරදි කරගෙන, සමගියෙන් ජීවත් වෙමින් සංඝ කටයුතු එකට සිදු කරන ලෙස දෙපාර්ශවයටම උපදෙස් දුන්හ. කෙසේ වෙතත්, කිසිදු කණ්ඩායමක් බුදුන් වහන්සේගේ උපදෙස්වලට සවන් දුන්නේ නැත.
දිනක් භාග්යවතුන් වහන්සේ කොසඹෑ නුවර පිණ්ඩපාතයේ වැඩම කර, ඉන්පසු තනිවම පාරිලෙය්ය වනය බලා පිටත්ව වැඩම කළහ. මෙම පාළු වනයේ හුදෙකලාව වැඩසිටි භාග්යවතුන් වහන්සේ මෙසේ සිතූහ:
"මෑතක් වන තුරුම කොසඹෑ නුවර භික්ෂූන් කණ්ඩායම් දෙක තදින් වාද විවාද කර ගත්හ. දැන් තථාගතයන් වහන්සේ තනිවම වැඩසිටින සේක, අවට කිසිවෙකු නැත, මේ හුදෙකලාව සහ නිශ්ශබ්දතාවය කෙතරම් අසිරිමත්ද!"
භාග්යවතුන් වහන්සේ සිය දසවන වස් කාලය මෙම පාරිලෙය්ය වනයේ ආරම්භ කළහ. පාරිලෙය්ය නම් හස්ති රාජයා තරුණ ඇත් රැළක් සමඟ ජීවත් වීමෙන් වෙහෙසට පත්ව මෙම වනයේ සැඟවී සිටියේය. ඔහුට භාග්යවතුන් වහන්සේ මුණගැසුණු අතර, තම ගුරුවරයාට සලකන කැපවූ ගෝලයෙකු මෙන් භාග්යවතුන් වහන්සේට උපස්ථාන කිරීමට ලැබීම ගැන මහත් ප්රීතියට පත් විය.
පාරිලෙය්ය ඇත් රජු භාග්යවතුන් වහන්සේට උපස්ථාන කරන අයුරු දුටු වඳුරු රජෙකු තුළ ද පිරිසිදු ශ්රද්ධාවක් ඇති වූ අතර, ඔහු ද ඇත් රජු අනුකරණය කරමින් භාග්යවතුන් වහන්සේට උපස්ථාන කළේය. දිනපතාම වඳුරු රජු වනයට ගොස් රසවත් ඉදුණු පලතුරු සොයාගෙන අවුත් භාග්යවතුන් වහන්සේට පූජා කළේය.
දිනක් වඳුරු රජුට මැස්සන් නොමැති මී වදයක් හමු විය. ඔහු එය භාග්යවතුන් වහන්සේ වෙත ගෙන ගොස් පූජා කළේය. භාග්යවතුන් වහන්සේ එම මී පැණි වළඳනු දුටු වඳුරු රජු ප්රීතියෙන් ඉපිලී නටන්නට වූ අතර, අවාසනාවන්ත ලෙස ඔහු ගසකින් ඇද වැටී මිය ගියේය. ඔහුගේ මියයාමෙන් පසු, මී පැණි පූජා කිරීමේ උතුම් කුසල කර්මයේ ප්රතිඵලයක් ලෙස ඔහු තව්තිසා දෙව්ලොව අලංකාර මාලිගාවක මක්කට දේවපුත්ත නම් දිව්ය පුත්රයෙකු ලෙස උපත ලැබීය.
මාස තුනක වස් කාලයෙන් පසු, ආනන්ද හිමියන් සහ 500ක් භික්ෂූන් වහන්සේලා සැවැත් නුවර සිට පාරිලෙය්ය වනයට වැඩම කළේ භාග්යවතුන් වහන්සේ වැඳපුදා ගැනීමටය. ඒ අවස්ථාවේදී භාග්යවතුන් වහන්සේ එම භික්ෂූන් වහන්සේලාට ධර්මය දේශනා කළ අතර, ඒ සියලු දෙනාම චතුරාර්ය සත්යය අවබෝධ කරගෙන, මාර්ග ඵල ලබා රහත් භාවයට පත් වූහ.
අනාථපිණ්ඩික සිටුතුමා, විශාඛා මහෝපාසිකාව සහ අනෙකුත් පිරිසගේ ඉල්ලීම පරිදි ආනන්ද හිමියන් භාග්යවතුන් වහන්සේට සැවැත් නුවරට වැඩම කරන ලෙස ගෞරවයෙන් ආරාධනා කළහ. භාග්යවතුන් වහන්සේ නිශ්ශබ්දව එය පිළිගත්හ. උන්වහන්සේ පාරිලෙය්ය වනයෙන් පිටත්ව භික්ෂූන් වහන්සේලා සමඟ සැවැත් නුවර බලා වැඩම කළහ.
පාරිලෙය්ය ඇත් රජු වනයේ මායිම දක්වා භාග්යවතුන් වහන්සේව ඇරලවීමට පැමිණි විට, බුදුන් වහන්සේ ඇත් රජු දෙස හැරී මෙසේ අවවාද කළහ, "පාරිලෙය්ය! ඔබ නැවත වනයට යා යුතුය. මෙතැනින් එහා ඇත්තේ මිනිස් වාසයයි, එය ඔබට අනාරක්ෂිත විය හැකිය!" බුදුන් වහන්සේගේ ඒ මහා කරුණාබර හඬ ඇසූ පාරිලෙය්ය ඇත් රජු නතර වී නිමක් නැති ආදරයෙන් හා ගෞරවයෙන් බලා සිටියේය.
භාග්යවතුන් වහන්සේ නොපෙනී ගිය පසු, පාරිලෙය්ය ඇත් රජු එතැනම හදවත පැලී මිය ගියේය. මියයාමෙන් පසු, භාග්යවතුන් වහන්සේට උපස්ථාන කිරීමේ උතුම් කුසල කර්මයේ ප්රතිඵලයක් ලෙස ඔහු තව්තිසා දෙව්ලොව අලංකාර මාලිගාවක පාරිලෙය්ය දේවපුත්ත ලෙස උපත ලැබීය.
දැන් කොසඹෑවට උදෑසන උදා වී ඇත. අපි වංගු සහිත මාර්ග සම්බන්ධ කරන මංපෙත් පසු කළෙමු. අවට පරිසරය මලානික හා පාළු ස්වභාවයක් ගත්තේ, එදා බුදුරජාණන් වහන්සේ සංඝයා අතහැර ගැඹුරු වනයට වැඩම කළ අවස්ථාවේ ඇත් රජු සහ වඳුරු රජු උපස්ථාන කළ අයුරු සිහිපත් කරන්නාක් මෙනි. මෙය වසර 2500කට පෙර ඇති වූ ශෝකයක සෙවනැල්ලක්ද නැතිනම් මගේම හැඟීමක්ද?
දිනෙන් දින ගෙවී ගිය අතර, අපි ක්රමයෙන් ඒ ශෝකජනක ස්ථානයෙන් ඉවතට, දැඩි සීතල මධ්යයේ සංකස්ස නුවර බලා ගමන් කළෙමු. සීතලෙන් වෙවුලමින් ක්ෂණික නූඩ්ල්ස් අනුභව කළ උදෑසනන් තිබුණද, මහා සංඝරත්නය ඉතා ප්රීතියෙන් මෙම ධර්ම චාරිකාවේ ඉදිරියටම වැඩම කරති.
මතු සම්බන්ධයි!