පූජ්‍ය පඤ්ඤාකාර හිමියන් විසින් රචිත බුදුන්වහන්සේ ගේ පියසටහන් ඔස්සේ දිනසටහන් පොත
දින 45 - 51 දක්වා
බුදුන් වහන්සේගේ පාද සටහන් ඔස්සේ - දිනපොත
2023 ජනවාරි 25 - 28 (45 - 48 දින)
පා ගමනින් වැඩම කරන සංඝයා වහන්සේලා පෙබරවාරි 1 වනදා වන විට සැවැත් නුවරට ළඟා වීමේ අරමුණින් සංකස්ස නුවරින් පිටත් වූහ. අධික ශීතල සහ දැඩි වර්ෂාව මධ්‍යයේ, මඩ සහ වතුර පිරුණු වළවල් සහිත අති දුෂ්කර මාර්ගයක ගමන් කළ අප, අවස්ථා කිහිපයකදීම ලිස්සා ඇද වැටුණෙමු. වර්ෂාව තවත් දැඩි වූ අතර මගේ සිවුරු සම්පූර්ණයෙන්ම තෙත් විය. සාමාන්‍යයෙන් කිලෝග්‍රෑම් 4ක් පමණ බරැති මගේ කර මත තිබූ තෙපට සිවුර (සංඝාටිය), වැසි ජලය උරා ගැනීම නිසා තවත් බර විය. උණ රෝගයෙන් පීඩා විඳි පිරිස උණුසුම ලබා ගැනීම සඳහා තාර තහඩු (Tarps) භාවිතා කළද, එයින් ලැබිය හැක්කේ සීමිත ආරක්ෂාවක් බව මම දැන සිටියෙමි.
ශීතල වැස්සේ බරැති පියවර තබමින් ගමන් කරන අතරතුර, සංඝයා වහන්සේලා උදෙසා කඨින සිවුරක් පූජා කිරීම පිළිබඳ බුද්ධ දේශනාව මගේ මතකයට නැඟුණි. අනේපිඬු සිටුතුමා විසින් සැවැත් නුවර පූජා කරන ලද ජේතවනාරාමයේ බුදුන් වහන්සේ වැඩ වසන සමයක, පාවා නුවර සිට ධුතාංගධාරී භික්ෂූන් වහන්සේලා තිස් නමක් බුදුන් වහන්සේ දැක වැඳපුදා ගැනීම සඳහා පා ගමනින් පිටත් වූහ. (මෙහි සඳහන් දිනයන් චන්ද්‍ර දින දර්ශනයට අනුව වේ). ඔවුන් ජූනි 16 වන දින සාකේත නුවරට ළඟා වූ අතර, එදිනම සංඝයා වහන්සේලා වස් සමාදන් විය යුතු දිනය (වස්සාන සමය ආරම්භය) වූ බැවින්, එම භික්ෂූන් වහන්සේලාට මාස තුනක් පුරා සාකේත නුවරම රැඳී සිටීමට සිදු විය.
චන්ද්‍ර දින දර්ශනයට අනුව සැප්තැම්බර් 15 වන දින වස් කාලය අවසන් වූ අතර, එදිනම එම පිරිස පවාරණ විනය කර්මය (වස් කාලය තුළ සිදු වූ වැරදි ඇත්නම් ඒවා පෙන්වා දෙන ලෙස සහෝදර භික්ෂූන්ට ආරාධනා කිරීම) සිදු කළහ. පසුදා උදෑසන, එනම් 16 වන දින, ඔවුහු නැවත සැවැත් නුවර බලා ගමන ආරම්භ කළහ. වැසි සමය අවසන් වී තිබුණද තවමත් වැසි වැටෙමින් පැවති අතර මාර්ග මඩ සහිත විය. ඔවුන්ගේ සිවුරු තෙත් වී මඩෙන් වැසී තිබුණද, එම කායික දුෂ්කරතා මැද නොසැලී ගමන් කළ ඔවුහු ජේතවනාරාමයට ළඟා වී බුදුන් වහන්සේ වැඳපුදා ගත්හ.
එහිදී බුදුන් වහන්සේ පාවා නුවර සිට වැඩම කළ භික්ෂූන් වහන්සේලා තිස් නමගෙන් මෙසේ විමසා සිටියහ.
"මහණෙනි, ඔබලාට සුව සේ යැපිය හැකිද? ඔබලාගේ ගමන සාර්ථක වූයේද?"
ඔවුන්ගේ සුවදුක් විමසීමෙන් අනතුරුව බුදුන් වහන්සේ ඔවුන්ට ධර්මය දේශනා කළහ. එම දේශනාව අවසානයේ සියලුම භික්ෂූන් වහන්සේලා අර්හත් භාවයට පත් වූහ. ඉන් අනතුරුව, වස් වැස නිම කළ භික්ෂූන් වහන්සේලාට කඨින සිවුරු පිළිගැනීමටත්, එමඟින් ලැබෙන 'ආනිශංස' හෙවත් වරප්‍රසාද පහක් භුක්ති විඳීමටත් බුදුන් වහන්සේ අවසර ලබා දුන්හ.
අනාමන්තචාර: දන් ආරාධනයක් ඇති විට, අනෙක් භික්ෂූන් දැනුවත් නොකර ආරාමයෙන් බැහැරව වැඩම කළ හැකිය.
අසමාදානචාර: අධිට්ඨාන කළ තුන් සිවුරෙන් වෙන්ව (එක් සිවුරක් හෝ රහිතව) රැය ගත කළ හැකිය.
ගණභෝජන: භික්ෂූන් සතර නමකට හෝ ඊට වැඩි පිරිසකට කණ්ඩායමක් ලෙස දානය වැළඳිය හැකිය.
යාවදත්ථචීවර: තමන්ට අවශ්‍ය ප්‍රමාණයට වඩා සිවුරු දස දිනකට වඩා තබා ගත හැකිය.
යෝ ච තත්ථ චීවරුප්පාද: වස් විසූ ආරාමයට ලැබෙන සංඝික සිවුරු සඳහා එම භික්ෂූන්ට විශේෂ අයිතියක් හිමි වේ.
අතීතයේ සමහර භික්ෂූන් ස්ථර හතකින් යුත් සංඝාටි සිවුරු පරිහරණය කළ බව පැවසේ. එබැවින් වැසි ජලය උරාගත් විට ඒවා කෙතරම් බර වන්නේද යන්න සිතාගත හැකිය. අපි වැස්සේම පිණ්ඩපාතයේ වැඩම කළෙමු. වාතය ඉතා සීතල විය. උණුසුම් සුප් බඳුන මගේ පාත්‍රයත්, එය අල්ලාගෙන සිටි දෑතත් උණුසුම් කළේය. අනෙක් සියල්ල අධික ශීතලෙන් යුක්ත විය. අපි වැසි ජලය මුසු වූ බත් සහ සුප් කටින් කට වළඳමින්, ශීතලට වෙව්ලමින් එතැනම හිඳ ගත්තෙමු. මහණ දිවියේ මෙය කෙතරම් අර්ථවත් අත්දැකීමක්ද!
බුදුන් වහන්සේගේ පාද සටහන් ඔස්සේ - දිනපොත
2023 ජනවාරි 29 - 31 (49 - 51 දින)
මුල් වසන්තයේ ඇද හැලෙන වර්ෂාව අපගේ ගමන මන්දගාමී කර, අසනීප තත්ත්වයන් දරුණු කළද, අපගේ චාරිකාව නොකඩවා ඉදිරියටම ඇදුණි. කුමක් සිදු වුවත් කමක් නැත! නොසැලෙන සිතක් ඇති කල, බුදුන් වහන්සේගේ පාද සටහන් ඔස්සේ යන අපව නැවැත්වීමට කිසිවෙකුට නොහැක.
සෝ (Sổ) සහ ආලෝක (Āloka) ද අප මෙන්ම තෙත්ව සිටියහ. අසරණ ආලෝක! කීප වතාවක්ම බෙහෙත් ගැල්වූවත් ඔහුගේ කකුල් තවමත් සුව වී නැත. වැස්ස, සුළඟ සහ අධික මීදුම මධ්‍යයේ ඔහු කකුල් තුනකින් කොර ගසමින් ගමන් කළේය. මද දුරක් ඇවිද ගිය පසු, හුස්ම ගැනීම සඳහා ඔහු පාර මැද දිගා වෙයි. මා ඇතුළු අනෙකුත් භික්ෂූන් වහන්සේලා ඔහුව දිරිමත් කිරීම සඳහා නිරන්තරයෙන් ඔහුගේ නම කියා ඇමතුවෙමු. දෑස් අඩවන් කරගෙන පාර මැද වැතිර සිටින ඔහු, අප නම කියා අමතන සෑම විටම දෑස් හැර, නැවත නැඟිට ඉදිරියට යාමට උත්සාහ කළේය.
මෙම දුෂ්කර ගමනේ උනන්දුවෙන් හා නොසැලී කටයුතු කළේ සංඝයා වහන්සේලා පමණක් නොවේ. සෝ සහ ආලෝක ද එලෙසම කැප වූහ! කිලෝමීටර් 1500කට වඩා වැඩි ගමනකින් පසු තුවාල වූ පාද සහිතව වුවද, අත් නොහැරීමට ආලෝක තුළ තිබූ අධිෂ්ඨානය පුදුම සහගතය. ඔවුන් මෙම ගමනේ සියලු දුක් ගැහැට ජය ගන්නේ නම්, ඉන් රැස්වන පින සැබවින්ම අප්‍රමාණ වනු ඇත! එම ආශිර්වාදයෙන් ආලෝකට (Light) තමාගේම ආලෝකය සොයා ගැනීමට හැකි වේවා. උපන් දා සිට, ඔහු පුරාණ මාවත සොයා යන කසාවත් දාරී සංඝයා වහන්සේලා සමඟ ගමන් කළ පළමු අවස්ථාව මෙයයි. සෑම දිගු ගමනකින් පසු, අපගේ සිවුපා මිතුරන් විවේක ගන්නා ස්ථානයේ කොනකට වී නිදා ගනිති. පාරේ දකින වැලි සහ ගල් අඟුරු මත පෙරළීම නිසා ආලෝක නිතරම සිටියේ කිලිටු වී ය.
අඩි හතකට එහා කිසිවක් නොපෙනෙන තරම් තද මීදුම මැදින් අපි නගර පසු කළෙමු. විදුලි පන්දම් එළියට පවා මීදුම විනිවිද යාමට නොහැකි වූ බැවින් පෙනීම සීමිත විය. අපෙන් සමහරෙක් විදුලි පන්දම් භාවිතා නොකර, පාරේ ඇති සුදු ඉරි වල පරාවර්තනය මත පමණක් විශ්වාසය තබා ගමන් කළහ. මිනිස් වාසයක් නැති ගම්මාන, පිටිසර පාරවල් සහ හිස් වෙල්යායන් පසු කරමින් අපි ඉදිරියටම ගියෙමු. උදෑසන 12 වන තෙක් මීදුම පහව ගියේ නැත. උදෑසන අධික සීතලත්, දහවල් දැඩි රශ්මියත්, පසුව රාත්‍රියේ පවතින තෙතමනය සහිත සීතලත් නිසා අපගේ අසනීප තත්ත්වයන් සුව කර ගැනීම දුෂ්කර විය. එක් රෝග ලක්ෂණයක් සුව වන විට තවත් අලුත් රෝග ලක්ෂණයක් මතු විය.
අස්වනු නෙළන කාලයේ අපි විශාල උක් වතු පසු කළෙමු. හැරවුම් වලදී පෙරළීමට ආසන්න වන තරමට උක් පිරවූ ට්‍රැක්ටර් සහ ට්‍රක් රථ එක පිට එක යන අයුරු අපි දුටුවෙමු. සමහර ට්‍රක් රථ වල ධාරිතාව මෙන් දෙතුන් ගුණයක් බඩු පටවා තිබුණි. "මේ උක් පිරවූ ට්‍රක් රථයක් පෙරළී සංඝයා වහන්සේලා මත වැටුණොත් මොකද වෙන්නේ? මරණය ඉතා 'පැණිරස' (Sweet) එකක් වේවි" යනුවෙන් සිතුවිල්ලක් මට ඇති විය. අපූරු සිතුවිලි!
උක් වතු කාර්යබහුල විය. කැපීම, පිරිසිදු කිරීම සහ ට්‍රක් රථවලට පැටවීම ආදී විවිධ වැඩවල මිනිස්සු නිරතව සිටියහ. ගැහැණුන් සහ ළමයින් උක් ගස්වල කරටි මිටි බැඳ හිස මත තබාගෙන යන අයුරු දුටුවෙමු. ගැමියෝ සංඝයා වහන්සේලාට නැවුම් උක් පූජා කළ අතර, කැමති ප්‍රමාණයක් රැගෙන යන ලෙසද පැවසූහ.
මාර්ගය පුරා නොමිලේ උක් යුෂ ලබා දෙන ස්ථාන තිබුණි. එය ඉතා සරල ක්‍රමයකි: බිම වළලා ඇති ලී කණු දෙකක් සහ උක් මිරිකීම සඳහා වූ යකඩ රෝද දෙකක් එහි විය. ඉන්දියානු ජනතාවගේ ආගන්තුක සත්කාරය සහ කරුණාව සැබවින්ම හදවතට දැනේ. ඔවුන් දෑත් එක්කර වැඳ නමස්කාර කරමින් බිස්කට් සහ වෙනත් දෑ පූජා කළහ. මඩ සහිත දිගු මාර්ගවලදී තරුණයන් බිස්කට් පෙට්ටි පිටින් මිලදී ගෙන, දෑත් හිස මත තබා ගෞරවයෙන් යුතුව සංඝයා වහන්සේලාට පූජා කළහ.
පොලිස් නිලධාරීන් උදෑසන සිට සවස දක්වා මාරුවෙන් මාරුවට මෝටර් රථ, යතුරුපැදි සහ පා ගමනින් සංඝයා වහන්සේලාට ආරක්ෂාව සැපයූහ. සමහර අවස්ථාවල ඔවුන් අප සමඟ රාත්‍රිය පුරා රැඳී සිටියහ. නමුත් ඔවුන්ගේ නවාතැන් යෝජනා අපට ප්‍රතික්ෂේප කිරීමට සිදු වූයේ අපගේ ගමන් මඟ කලින් සැලසුම් කර තිබූ බැවිනි.
අනෙක් අතට, සංවේදී නොවන මිනිසුන් ද හිඟ නොවීය. මධ්‍යම රාත්‍රියේ මත්පැන් පානය කළ පිරිස් භික්ෂූන් වහන්සේලා නිදා සිටින තැන්වලට පැමිණ විදුලි පන්දම් ගසමින් ප්‍රශ්න ඇසූහ. ඔවුන් ශබ්ද නඟා සිනාසෙමින් කතා කළ නිසා අපට නිදා ගැනීමට අපහසු විය. තත්ත්වය නරක අතට හැරෙන බව වැටහුණු මම, කූඩාරමෙන් පිටතට ගොස් ඔවුන්ට පිටව යන ලෙස කාරුණිකව ඉල්ලා සිටියෙමි. වාසනාවකට ඔවුන් එය පිළිගෙන යතුරුපැදිවලින් පිටව ගියහ.
"පින් වහා නොපැමිණේ,
විපත් එක් වරක් පමණක් නොපැමිණේ!"
වෙනත් වචනවලින් කිවහොත්, ආශිර්වාද දුර්ලභ වන අතර විපත් ඕනෑ තරම් තිබේ!
මම ධර්මය දේශනා කරන විට පවසන මෙම පාඨය දැන් මගේ සිතේ තදින් ඇඳී ඇත. පිනක් ලැබුණු විට සිත නොසැලකිලිමත් වී කෙලෙසුන්ට ගොදුරු විය හැකි බැවින්, පින් නිතර නිතර නොලැබේ. අනෙක් අතට, "විපත් එක් වරක් පමණක් නොපැමිණේ" යන්නෙන් අදහස් කරන්නේ එක පිට එක එන දුක් ගැහැටයි. දුක් විපාක කෙලෙස් ඇති කරන අතර, ඒවා අතීත අකුසල කර්ම සමඟ එක්ව වර්තමානයේ විපාක දෙයි.
වට්ට තුන (තිවට්ටය): කෙලෙස් වට්ටය, කම්ම වට්ටය සහ විපාක වට්ටය. අප නරක විපාක ලබන සෑම විටම කෙලෙස් හට ගනී. මෙම කෙලෙස් පාලනය කිරීමට නොදන්නා නිසා, අපි නැවත අකුසල් රැස් කරමු. එයින් තවත් දුක් විපාක සහ කෙලෙස් ඇති වෙමින් සසර චක්‍රය නොනැවතී ඉදිරියට යයි.
දැන් මගේ පාදය ද ඉදිමී ඇති අතර, ආලෝකට මෙන්ම මට ද මහපට ඇඟිල්ල සෙලවිය නොහැක. ගුරුවරයා සහ ගෝලයා යන දෙදෙනාම දැන් දකුණු කකුලෙන් කොර ගසති. නමුත් මගේ සිතේ පීඩාවක් තිබේද? මම එසේ නොසිතමි! එසේ නම් "විපත් එක් වරක් පමණක් නොපැමිණේ" යන්නෙහි තේරුම කුමක්ද?
අපට සිදුවන සෑම දෙයකටම කර්මයට දොස් පැවරිය නොහැක. ඒ වෙනුවට අපගේ "පවතින ආත්මය" දෙස බැලිය යුතුය. අපගේ ඉවසීම, වීර්යය සහ අධිෂ්ඨානය අඩු වී තිබේද? බොහෝ දේ එකවර සිදු වන විට අපි කලබල වෙමුද? මෙම සතර මහා භූතයන්ගෙන් සැදුම් ලත් ශරීරයට වේදනාව දැනෙන විට අප ප්‍රතිචාර දක්වන්නේ කෙසේද?
සමහරු මැසිවිලි නඟති, තවත් සමහරු මෙය මනසට දෙන ඖෂධයක් හෝ අතීත අකුසල් ගෙවා දැමීමක් ලෙස දකිති. නැතහොත්, මේවා පැමිණෙන සහ යන ස්වභාවය දෙස උපේක්ෂාවෙන් බැලිය හැකිය.
අවිද්‍යාව සහ තණ්හාව පවතින තාක් අප යන ගමන යථාර්ථයන්ගෙන් මිදිය නොහැක. වැදගත් වන්නේ කෙලෙස් මඟහැරීම නොව, ඒවාට මුහුණ දෙන ආකාරය සහ සිතේ ඇතිවන ප්‍රතිචාරයයි. මෙවැනි යථාර්ථයන්ට මුහුණ දෙන විට, අපි බුදුන් වහන්සේගේ දේශනා එදිනෙදා ජීවිතයට සම්බන්ධ කර ගන්නවාද? සිතීමට තවත් බොහෝ දේ ඇත.
මතු සම්බන්ධයි!
